Από σινεφίλ που αναζητούν πιο ήσυχες αίθουσες μέχρι θεατρόφιλους που θέλουν να κάνουν μετά την παράσταση μια βόλτα στην πόλη με ήλιο, το κοινό των matinée, των προβολών και των παραστάσεων μέσα στη μέρα δηλαδή, διαρκώς μεγαλώνει.
Γιώργος Λάνθιμος στις 12 το μεσημέρι; Κι όμως η μεσημεριανή προβολή της «Κινέττας» του βραβευμένου Έλληνα σκηνοθέτη ήταν μία από τις ωραιότερες που έχω ζήσει ποτέ στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2025.
Ξενυχτισμένοι θεατές με γυαλιά ηλίου και καφέ στο χέρι ήρθαν στο «Μακεδονικόν» για να παρακολουθήσουν την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Λάνθιμου και να συνεχίσουν τη μέρα τους στο φεστιβάλ και στα καφέ της πόλης ή να επιστρέψουν στις δουλειές τους, κρατώντας κάτι από την ατμόσφαιρα της προβολής. Η πολιτιστική έξοδος δεν ήταν το κλείσιμο μιας κουραστικής μέρας αλλά μόνο η αρχή που έθετε έναν εντελώς διαφορετικό τόνο για τη συνέχεια.
Ο θεσμός των matinée
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τις matinée τόσο ιδιαίτερες: η πολιτιστική έξοδος μεταφέρεται από το τέλος της ημέρας στο κέντρο της. Με αυτόν τον τρόπο, δεν λειτουργεί πλέον ως φινάλε μιας εξαντλητικής μέρας, αλλά ως οργανικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας.
Έτσι, οι μεσημεριανές προβολές και παραστάσεις, οι οποίες είναι κάτι συνηθισμένο στο φεστιβαλικό πλαίσιο, τον τελευταίο χρόνο, κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος στην κανονική κινηματογραφική και θεατρική σεζόν της Αθήνας.
Οι αίθουσες που επενδύουν στις matinée
Το Cinobo Όπερα στην Ακαδημίας έχει καθιερώσει προβολή τις Κυριακές στις 12.00, στις 14.00 και στις 17.00 το απόγευμα συνήθως, ενώ υπάρχει και η επιλογή του Σαββάτου στις 14.30 και στις 17.00. Αγαπημένη σινεφίλ φίλη έχει κάνει συνήθεια την ταινία Κυριακή μεσημέρι, έξοδο που συνδυάζει με ποδηλατοβόλτα στο κέντρο.
Παράλληλα, το Studio New Star Art Cinema στην πλατεία Αμερικής διαθέτει ώρες προβολής που ξεφεύγουν κατά πολύ από την «απογευματοβραδινή» έξοδο. Αυτή τη στιγμή, μπορούμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε ξεχωριστές ταινίες που προβάλλονται, είτε καθημερινές είτε Σαββατοκύριακο, στις 13.30, 14.30, 15.30 αλλά και στις 16.00 και στις 17.00. Αντίστοιχη προβολή στις 17.00 έχει το Σαββατοκύριακο και το Cinobo Πατησίων στη λεωφόρο Αλεξάνδρας.
Η τάση των matinée στο θέατρο
Η ίδια τάση φαίνεται να ενσωματώνεται και στο θέατρο. Οι μεσημεριανές παραστάσεις είναι εδώ και χρόνια εξαιρετικά δημοφιλείς σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, όμως στην Αθήνα η συστηματική τους παρουσία είναι σχετικά πρόσφατη.
Η αρχή έγινε με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση στο τέλος του 2024. Παραστάσεις που παρουσιάστηκαν και σε έκδοση matinée με επιτυχία περιελάμβαναν έργα όπως «O Xορός των εραστών» σε σκηνοθεσία Tiago Rodrigues στη Μικρή Σκηνή και στην Κεντρική Σκηνή η «Βερενίκη» σε σκηνοθεσία Romeo Castellucci, το «Οξυγόνο» δια χειρός Γιώργου Κουτλή, το «MAMI» σε σκηνοθεσία Mario Banushi κ.ά.
Και το Παλλάς υιοθέτησε πρόσφατα τη λογική της παράστασης κατά τη διάρκεια της ημέρας με την «Αλεξάνδρεια» σε σκηνοθεσία Φωκά Ευαγγελινού, η οποία παιζόταν το Σάββατο στις 15.00 και την Κυριακή στις 16.00.
Όλα δείχνουν ότι ο διεθνής θεσμός των κυριακάτικων matinée, συνήθως γύρω στις 14.00 το μεσημέρι, αποκτά όλο και περισσότερους υποστηρικτές στην Αθήνα, ανάμεσα σε εκείνους που δεν θέλουν να περιμένουν μέχρι το βράδυ για να καταδυθούν στον μαγικό κόσμο του θεάτρου και του χορού, έχοντας περάσει όλη την Κυριακή τους στον καναπέ.
Μεσημεριανές παραστάσεις τώρα
Άλλωστε, όλοι ξέρουν ότι οι Κυριακές, από το απόγευμα και μετά, μοιάζουν με Δευτέρες. Οι matinée, όμως, φαίνεται να διαστέλλουν τον χρόνο και να μας εξασφαλίζουν μια επαυξημένη εμπειρία θέασης, όπου μετά την παράσταση ή την ταινία έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε ήρεμα τις εντυπώσεις μας, χωρίς να τρέχουμε να προλάβουμε το τελευταίο μετρό, υπολογίζοντας σιωπηλά πόσες -συνήθως ελάχιστες- ώρες ύπνου μας απομένουν.
Αυτή τη στιγμή στην Αθήνα, οι «ημερήσιοι» θεατρόφιλοι μπορούν να παρακολουθήσουν «Το μεγάλο φαγοπότι», σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Βασιλακόπουλου, στο θέατρο Συγγρού 33 κάθε Κυριακή στις 16.00. Για την επόμενη σεζόν, έχει ήδη ανακοινωθεί matinée για την παράσταση «Τζόνι Μπλε» σε κείμενο και σκηνοθεσία Γιωργή Τσουρή.
Κάπου ανάμεσα στις αλλαγές των ρυθμών της πόλης και στις νέες συνήθειες, το μεσημέρι αρχίζει να αποκτά τη δική του πολιτιστική ταυτότητα και φανατικούς υποστηρικτές και στην Αθήνα. Η εξοικείωση με αυτή τη καινούρια λογική έρχεται από το εξωτερικό. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, οι μεσημεριανές προβολές και παραστάσεις αποτελούν σταθερό κομμάτι της εβδομάδας τις Τετάρτες, τα Σάββατα και τις Κυριακές, με ώρα έναρξης κάπου ανάμεσα στις 14.00 – 15.00.
Μια διαφορετική σχέση με τον χρόνο
Η matinée προσφέρει μια εναλλακτική σε όσους λόγω προγράμματος ή ιδιοσυγκρασίας δεν επιθυμούν να βγουν το βράδυ και αλλάζει την εμπειρία θέασης. Η πολιτιστική έξοδος ενσωματώνεται φυσικά, περίπου στο μέσο της ημέρας, χωρίς να απαιτείται αυστηρός προγραμματισμός.
Επιπλέον, σίγουρα μια κυριακάτικη μεσημεριανή παράσταση ή ταινία αποτελεί μια πρώτης τάξεως δικαιολογία για την αποφυγή οικογενειακών τραπεζιών και πάσης φύσεως υποχρεώσεων που δεν ταιριάζουν με το πνεύμα της πιο χαλαρής μέρας της εβδομάδας.
Ο κόσμος που έχει ήδη αρχίσει να συρρέει στα θέατρα και τα σινεμά το μεσημέρι δείχνει ότι το κοινό της Αθήνας αναζητά νέους τρόπους διασκέδασης που δεν απαιτούν εξάντληση ή περίπλοκο προγραμματισμό. Ένα κυριακάτικο μεσημέρι μπορεί πλέον να περιλαμβάνει μια παράσταση ή μια ταινία, χωρίς την πίεση του «να κανονίσουμε να βγούμε το βράδυ» με την κλασική έννοια.
Αν και άργησε λίγο να έρθει αυτή η τάση εδώ, καθώς στην Ελλάδα βγαίνουμε παραδοσιακά αργότερα από τους Κεντροευρωπαίους, υπάρχει κάτι ιδιαίτερα ελκυστικό σε αυτή τη λογική που κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος: η ελευθερία να οργανώσεις τη μέρα σου διαφορετικά.
Μετά από ένα πρωινό με χαλαρούς ρυθμούς, μπορείς να δεις την ταινία ή την παράσταση που περίμενες όλη την εβδομάδα, αποφεύγοντας τον συνωστισμό, τα logistics και την «τυπικότητα» της βραδινής εξόδου.
Από σινεφίλ που αναζητούν πιο ήσυχες αίθουσες μέχρι θεατρόφιλους που θέλουν να κάνουν μετά την παράσταση μια βόλτα στην πόλη με ήλιο, το κοινό των matinée διαρκώς μεγαλώνει. Για μένα προσωπικά, ένα από τα πολύ ωραία στοιχεία της συνθήκης αυτής είναι ότι μπορείς να βυθιστείς στο σύμπαν μιας παράστασης ή μιας ταινίας και ύστερα να φύγεις στο φως της μέρας ακόμα, παίρνοντας τον κόσμο αυτό μαζί σου.
Άλλωστε, έχεις την υπόλοιπη μισή μέρα στη διάθεσή σου και όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά. Έτσι, ο θεσμός των matinée δεν αφορά μόνο το ωράριο μιας προβολής ή μιας παράστασης, αλλά συνδέεται με μια διαφορετική σχέση με τον χρόνο και το ίδιο το πολιτιστικό προϊόν.
* Κεντρική φωτογραφία: Cinobo Πατησίων
Αφήστε μια απάντηση